Çok Cihaz Bağlıyken Bağlantı Yavaşladığında

Evde tek kişi internete bağlıyken hız sorunsuz görünür; akşam saatlerinde telefonlar, televizyon, konsol ve dizüstü bilgisayarlar aynı ağa katıldığında ise her şey yavaşlar. Bu tablo çoğu zaman abonelik hızınızın düşmesinden değil, mevcut kapasitenin paylaşılma biçiminden kaynaklanır. Çok cihaz bağlı WiFi yavaş hissi verdiğinde iki ayrı sorunu birbirinden ayırmak gerekir: internet hattının doldurulması ve kablosuz ağın havada tıkanması. Aşağıdaki adımlar bu ikisini sırayla ayırt etmenize ve kalıcı bir denge kurmanıza yardımcı olur.

Önce Sorunun Kaynağını Belirleyin

Kablosuz ağ, aynı anda tek bir cihazla konuşan bir telsiz gibi çalışır. Router her cihaza çok kısa süreler ayırır ve sırayla döner. Cihaz sayısı arttıkça bu sıralama uzar; üstelik uzaktaki veya eski standartları destekleyen bir cihaz konuşurken diğerleri bekler. Yani 20 cihaz bağlı olması tek başına felaket değildir, ancak bunların kaçının aktif veri aktardığı ve hangi hızda konuştuğu belirleyicidir.

1. Bağlı cihaz listesini çıkarın

   Router arayüzüne girip “bağlı istemciler” veya “device list” bölümünü açın. Beklemediğiniz isimler varsa not alın: akıllı priz, robot süpürge, eski bir telefon, komşunun bir zamanlar aldığı şifre. Ağınıza kimlerin bağlı olduğunu görmek, çözümün yarısıdır. Arayüze nasıl ulaşacağınızı bilmiyorsanız IP adresi bulma konusunu anlatan sayfa işinizi kolaylaştırır.

2. Bant kullanımını dağıtın

   Çoğu evde tüm cihazlar 2.4 GHz bandına yığılır, çünkü menzili daha geniştir. Oysa telefon, dizüstü ve televizyon gibi yakın mesafedeki cihazları 5 GHz bandına almak, 2.4 GHz’i uzaktaki ve düşük veri tüketen cihazlara bırakır. 5GHz ve 2.4GHz farkını anlatan yazıda hangi cihazın nereye uygun olduğunu göreceksiniz. Modem tek isimle iki bandı yayınlıyorsa (band steering), sorun yaşarsanız bantları ayrı isimlerle yayınlamak daha öngörülebilir sonuç verir.

3. Arka planda hat dolduran işleri bulun

   Bir cihazın bulut yedeklemesi, oyun güncellemesi veya 4K yayın izlemesi hattın büyük bölümünü tek başına kaplayabilir. Router’ın trafik izleme ekranı varsa hangi cihazın ne kadar indirdiğine bakın. Yoksa cihazları tek tek kısa süre kapatarak deneyin. Bant genişliği ile hız arasındaki ilişkiyi kavradığınızda, “hız düştü” dediğiniz durumun aslında kapasitenin paylaşılması olduğunu daha net görürsünüz.

4. QoS ile öncelik tanımlayın

   Birçok router’da QoS (Quality of Service) veya “akıllı trafik yönetimi” özelliği bulunur. Görüntülü görüşme ve oyun gibi gecikmeye duyarlı işleri öne, indirme ve yedeklemeyi arkaya alacak şekilde ayarlayın. Bazı modellerde cihaz başına hız sınırı da koyabilirsiniz; televizyona 15 Mbps sınırı koymak, akşam saatlerinde diğerlerinin rahat çalışmasını sağlar.

5. Sabit cihazları kabloya alın

   Masaüstü bilgisayar, televizyon, konsol gibi yer değiştirmeyen cihazları Ethernet ile bağlamak en hızlı kazanç yollarından biridir. Bu cihazlar havadan çekildiğinde kablosuz sıraya girenlerin sayısı azalır ve telefonlar belirgin biçimde hızlanır.

6. Cihaz sayısını gerçekten sınırlayın

   Kullanmadığınız cihazların WiFi’sini kapatın, eski telefonları ağdan çıkarın. Misafirler için ayrı bir ağ kurarak ana ağınızı temiz tutabilir, misafir ağına hız sınırı uygulayabilirsiniz. Ağınıza tanımadığınız cihaz gördüyseniz şifreyi değiştirmek ve WPA2/WPA3 kullanmak ilk adımdır.

7. Donanımın sınırını kabul edin

   Servis sağlayıcının verdiği temel modemler genellikle sınırlı sayıda eşzamanlı bağlantıyı rahat taşır. 25-30 cihazlı bir evde MU-MIMO ve OFDMA destekleyen daha yeni bir router, ayarlarla elde edilemeyecek bir fark yaratır. Geniş evlerde tek noktadan yayın yapmak yerine mesh sistem düşünmek de mantıklıdır. Modem ile router arasındaki farkı bilmek, hangi cihazı yükselteceğinize karar vermenizi kolaylaştırır.

Sık Yapılan Hatalar

• Her yavaşlamada modemi yeniden başlatmak. Geçici rahatlama sağlar ama kapasite sorununu çözmez; aynı akşam tekrar eder.
• Kanalı hiç kontrol etmemek. Apartmanlarda 2.4 GHz kanalları çakışır. Komşu ağlarla aynı kanaldaysanız cihaz sayınız az olsa bile yavaşlık yaşarsınız.
• Router’ı dolaba veya modem kutusunun içine koymak. Sinyal zayıflayınca cihazlar düşük hızda konuşur, düşük hızda konuşan cihaz ise havayı daha uzun süre meşgul eder.
• Sorunu DNS ile karıştırmak. DNS değiştirmek sitelerin açılma gecikmesine iyi gelir, paylaşılan bant genişliğini artırmaz. İkisi farklı sorunlardır.
• Tekrarlayıcı (repeater) sayısını artırmak. Yanlış konumlanmış repeater bant genişliğini yarıya düşürür ve kalabalık ağda durumu kötüleştirir.
• Bağlantı hiç kurulmuyorsa kapasiteyi suçlamak. “WiFi’ye bağlı ama internet yok” tablosu genellikle IP veya sağlayıcı kaynaklıdır; cihaz kalabalığıyla ilgisi yoktur.

Hangi Cihaz Ne Kadar Yer Kaplar?